تبلیغات
[pre] [/pre] آینده به شما نزدیک است - شبکه ملی اطلاعات
ترفندستان ● مرجع اخبار و اطلاعات کامپیوتری ، اینترنت ، موبایل و آنچه شما بخواهید
تاریخ : جمعه 24 آذر 1396
نویسنده : محسن جمشیدی زرمهری

شبکه ملی اطلاعات چیست و علت ایجاد آن چه می‌باشد؟

شبکه ملی اطلاعات که برخی منابع از آن با عنوان "اینترنت ملی" یاد می‌کنند و در ویکیپدیای فارسی از آن با عنوان "اینترانت ملی ایران" نام برده شده است، شبکه‌ای مبتنی بر پروتکل اینترنت (IP: Internet Protocol) است که شامل سوئیچ‌ها (Switch) و روترهایی (Router) خواهد بود که توسط آن، درخواست‌های دسترسی داخلی از مراکز داده داخلی، از خارج از کشور قابل مسیریابی نخواهند بود و به عبارت دیگر، شبکه‌ای امن برای استفاده داخلی فراهم خواهد شد.

در این شبکه، ظرفیت‌های لازم برای نگهداری و تبادل امن داده‌ها و اطلاعات داخلی، پیش‌بینی شده است که به منظور گسترش عرضه خدمات الکترونیکی، از این ظرفیت‌ها استفاده خواهد شد.
در یک تعریف ساده‌تر، شبکه ملی اطلاعات از تجمیع شبکه‌های اختصاصی، محلی، منطقه‌ای و کشوری به وجود خواهد آمد و خود، شامل بخش‌های اختصاصی و عمومی خواهد بود.

 

ایجاد این شبکه از چه تاریخی مطرح شده است؟

به استناد اسناد منتشر شده وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، ایجاد چنین شبکه‌ای در اواخر سال 1384 به صورت جدی، مطرح شده است و در اسفند همان سال نیزدر هیات دولت، مورد بحث قرار گرفته است. در سال 1385 قرار شده است تا این پروژه در مرکز تحقیقات مخابرات ایران انجام شود. در طی سال‌های 1386 تا 1388 برنامه‌های عملیاتی راه‌اندازی و بهره‌برداری از این شبکه و همچنین نگهداری از آن، در هیات وزیران تصویب شده است.
کلیات ایجاد این شبکه ملی در ماده 46 برنامه پنجم توسعه نیز مطرح شده است.

 

 


شبکه ملی اطلاعات چیست و علت ایجاد آن چه می‌باشد؟

شبکه ملی اطلاعات که برخی منابع از آن با عنوان "اینترنت ملی" یاد می‌کنند و در ویکیپدیای فارسی از آن با عنوان "اینترانت ملی ایران" نام برده شده است، شبکه‌ای مبتنی بر پروتکل اینترنت (IP: Internet Protocol) است که شامل سوئیچ‌ها (Switch) و روترهایی (Router) خواهد بود که توسط آن، درخواست‌های دسترسی داخلی از مراکز داده داخلی، از خارج از کشور قابل مسیریابی نخواهند بود و به عبارت دیگر، شبکه‌ای امن برای استفاده داخلی فراهم خواهد شد.

در این شبکه، ظرفیت‌های لازم برای نگهداری و تبادل امن داده‌ها و اطلاعات داخلی، پیش‌بینی شده است که به منظور گسترش عرضه خدمات الکترونیکی، از این ظرفیت‌ها استفاده خواهد شد.
در یک تعریف ساده‌تر، شبکه ملی اطلاعات از تجمیع شبکه‌های اختصاصی، محلی، منطقه‌ای و کشوری به وجود خواهد آمد و خود، شامل بخش‌های اختصاصی و عمومی خواهد بود.

 

ایجاد این شبکه از چه تاریخی مطرح شده است؟

به استناد اسناد منتشر شده وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، ایجاد چنین شبکه‌ای در اواخر سال 1384 به صورت جدی، مطرح شده است و در اسفند همان سال نیزدر هیات دولت، مورد بحث قرار گرفته است. در سال 1385 قرار شده است تا این پروژه در مرکز تحقیقات مخابرات ایران انجام شود. در طی سال‌های 1386 تا 1388 برنامه‌های عملیاتی راه‌اندازی و بهره‌برداری از این شبکه و همچنین نگهداری از آن، در هیات وزیران تصویب شده است.
کلیات ایجاد این شبکه ملی در ماده 46 برنامه پنجم توسعه نیز مطرح شده است.

 

 

مشخصات این شبکه چیست؟

مهمترین مشخصات این شبکه را می‌توان در موارد ذیل، خلاصه نمود.

1ـ این شبکه دارای زیرساخت‌های ارتباطی برای تبادل داده‌ها و اطلاعات و خدمات با مدیریت مستقل داخلی است.

2ـ این شبکه با توجه به ساختار و مدیریت مستقل آن، بستری امن و پایدار برای ارتباطات میان دستگاه‌های حاکمیتی و دولتی و همچنین مراکز حساس کشور به وجود خواهد آورد و امکان تعامل مدیریت شده با اینترنت را نیز فراهم خواهد کرد.

3ـ ظرفیت بالای نگهداری داده‌ها و اطلاعات، پهنای باند زیاد و تعرفه رقابتی و مقرون به صرفه، از دیگر مشخصات این شبکه، مطرح می‌شود.

4ـ این شبکه قابلیت عرضه انواع محتوی و طیف گسترده‌ای از خدمات را برای عموم، به صورت سراسری در سطح کشور، فراهم خواهد نمود.

5ـ انواع خدمات تبادل امن داده‌ها و اطلاعات، اعم از رمزنگاری و همچنین خدمات تایید اصالت و اعتبار اسناد، در این شبکه، قابل عرضه خواهد بود.

 

برجسته‌ترین نقاط قوت شبکه ملی اطلاعات چیست؟

برای پاسخ به این سوال، باید موارد بسیای را مدنظر قرار داد. به صورت کلی، شاید بتوان بیان نمود که مهمترین نقاط قوت شبکه ملی اطلاعات، امنیت و ایمنی بالای آن، مقاومت و مصونیت در برابر حملات اینترنتی وهمچنین حفظ استقلال و برقراری اتصال پایدار شبکه، حتی در مواقع آسیب‌دیدگی کابل‌های انتقال داده بین‌المللی و یا آسیب‌دیدگی دستگاه‌ها، مراکز و سیستم‌های ماهواره‌ای تبادل داده‌ بین‌المللی، می‌باشد.

 

اهداف ایجاد این شبکه چیست؟

اهداف بسیار گوناگون و متنوعی برای ایجاد شبکه ملی اطلاعات مطرح شده است که سعی خواهم کرد به مهمترین آنها اشاره نمایم.

1ـ توسعه و گسترش خدمات الکترونیکی شامل خدمات عمومی، اعم از انواع خدمات دولت الکترونیکی.

2ـ کاهش وابستگی به اینترنت.

3ـ اعمال مدیریت موثرتر بر دسترسی به اینترنت.

4ـ افزایش ایمنی و امنیت فضای دیجیتال.

5ـ توسعه محتوای ایرانی فضای دیجیتال.

6ـ افزایش امکانات کسب و کار دیجیتال.

7ـ توسعه سهم فناوری ارتباطات و اطلاعات در اقتصاد کشور.

8ـ کاهش هزینه‌های ارتباط با اینترنت.

9ـ ایجاد بسترهای مناسب جهت نگهداری، انتقال و ارائه خدمات ملی در داخل کشور.

10ـ ایجاد فضای رشد، گسترش، بالندگی و پیشرفت فناوری اطلاعات و دانش شبکه‌های گسترده کامپیوتری در داخل کشور.

11ـ بهره‌برداری بهینه از توان و امکانات بخش خصوصی و ایجاد فرصت‌های شغلی جدید در زمینه‌های مرتبط.

12ـ امکان بومی‌سازی فناوری‌های مختلف، بویژه با استفاده از نرم‌افزارهای متن‌ـباز (Open Source).

13ـ افزایش ضریب نفوذ استفاده از امکانات فناوری اطلاعات و تکنولوژی کامپیوتر در کشور.

14ـ بهبود جایگاه کشور به لحاظ استفاده از فناوری‌های مدرن و شبکه‌های کامپیوتری.

15ـ افزایش سواد دیجیتال.

16ـ افزایش پهنای باند مشترکین.

17ـ افزایش تولید ناخالص ملی.

18ـ  بالا بردن سطح معلومات و تجارب دست اندرکاران فناوری اطلاعات کشور.

19ـ امکان سازگاری زیرساخت‌‌های فناوری اطلاعات کشور با فناوری‌های نسل جدید ارتباطات.

 

ساختار شبکه ملی اطلاعات به چه ترتیبی است؟

همانگونه که عرض کردم، این شبکه از تجمیع شبکه‌های اختصاصی، محلی، منطقه‌ای و کشوری به وجود خواهد آمد و خود، شامل بخش‌های اختصاصی و عمومی است.

بخش‌های اختصاصی شامل زیرساخت‌های امن ارتباطی و اطلاعاتی برای تعامل بین دستگاه‌های اجرایی و همچنین نهادها و ارگان‌های حکومتی، جهت تبادل و به اشتراک گذاشتن داده‌ها و اطلاعات و علاوه بر آن، تبادل خدمات الکترونیکی است.

بخش‌های عمومی شامل زیرساخت‌های ارتباطی و اطلاعاتی برای تولید و توزیع و ارائه خدمات الکترونیکی ومحتوای دیجیتال به کلیه اشخاص و عموم افراد جامعه، از جمله کاربران خانگی و تجاری است.

این شبکه شامل ساختارها و نظام‌های ارتباطی دولت‌ـ‌دولت (G2G) بین وزارتخانه‌ها، سازمان‌های دولتی، شرکت‌های دولتی، مراکز علمی و صنعتی دولتی و همچنین اداره‌ها و سایر مراکز دولتی از یک سو و سامانه‌های دولت الکترونیکی شامل سامانه سلامت، سامانه علمی و فرهنگی، سامانه مدارس، سامانه مالیات، سامانه بازرگانی، سامانه خدمات عمومی، سامانه بیمه و سامانه گمرک، از سوی دیگر است. شبکه دارای ساختارهای لازم برای ارتباط مصرف کننده‌ـ‌مصرف کننده (C2C) بین کاربران و سامانه‌های شبکه نیز هست.

علاوه بر موارد فوق، این شبکه دارای نظام‌های ارتباطی دولت‌ـ‌شهروند (G2C) بین کاربران و سامانه‌های متعدد دولت الکترونیکی، به شرحی که ذکر شد، می‌باشد. ساختارهای ارتباطی تجارت‌ـ‌مصرف کننده (B2C) نیز برای ارتباط بین کاربران از یک سمت و سازمان‌ها و شرکت‌های خصوصی، مراکز علمی خصوصی و واحدهای صنعتی خصوصی، از سمت دیگر، پیش‌بینی شده است. علاوه بر آن، نظام‌های خاص این مدل ارتباطی نیز، برای ارتباط بین کاربران از یک سو و بانک‌ها، بورس و همچنین موسسات مالی و اعتباری، از سوی دیگر، طراحی شده است.

نظام‌های ارتباطی دولت‌ـ‌تجارت (G2B) بین وزارتخانه‌ها و سازمان‌‌های دولتی، شرکت‌های دولتی، مراکز علمی و صنعتی دولتی، اداره‌ها و سایر مراکز دولتی از یک سو و بانک‌ها، بورس و موسسات مالی و اعتباری، از سوی دیگر، پیش‌بینی شده است. علاوه بر آن، ساختارهای خاص این مدل ارتباطی نیز برای ارتباط بین سامانه‌های دولت الکترونیکی از یک سمت و سازمان‌ها و شرکت‌های خصوصی، مراکز علمی خصوصی و همچنین واحدهای صنعتی خصوصی، از سمت دیگر، طراحی شده است.

در زمینه جنبه‌های مختلف، قابلیت‌ها، ظرفیت‌ها و مزایای تجارت الکترونیکی، بانکداری الکترونیکی، پست الکترونیکی، آموزش الکترونیکی و دولت الکترونیکی و همچنین نقش آنها در بهبود اثربخشی و همچنین کارایی سازمان‌ها، نهادها، شرکت‌ها، موسسات و ارگان‌های یک کشور، به صورت مفصل و مبسوط، در سلسله مقالات "عصرالکترونیکی" که در طی پانزده شماره از شماره 43 ماهنامه تا شماره 57 به چاپ رسید، صحبت نموده‌ام.  در زمینه "مدیریت فناوری اطلاعات" نیز در سلسله مقالاتی با همین عنوان، طی پنج شماره از شماره 59 تا 63 ماهنامه، به صورت تفصیلی، بحثی داشته‌ام.

 

شکل شماتیک مدل مفهومی پیشنهادی شبکه ملی اطلاعات کشور

 

در شکل یک، می‌توانید به صورت شماتیک، مدل مفهومی پیشنهادی شبکه ملی اطلاعات کشور را مشاهده نمایید. همانگونه که ملاحظه می‌فرمایید، امکان برقراری ارتباط بین اجزای شبکه ملی اطلاعات کشور و اینترنت نیز به خوبی در طراحی شبکه، پیش‌بینی شده است. هر کاربر، بر اساس نیاز خود، می‌تواند درخواست دسترسی یا عدم دسترسی به اینترنت را نیز علاوه بر امکان استفاده از شبکه ملی اطلاعات، ارائه نماید. طبیعی است کاربرانی که صرفا درخواست استفاده از شبکه ملی اطلاعات را داشته باشند و نیازی به اتصال به اینترنت نداشته باشند، می‌توانند خدمات را با نرخ پایین‌تر و هزینه کمتر دریافت نمایند.

 

تکمیل شبکه ملی اطلاعات چه نتایجی را در بر خواهد داشت؟

با تکمیل شبکه ملی اطلاعات و راه‌اندازی کامل آن، می‌توان نتایج ذیل را انتظار داشت.

1ـ توسعه خدمات الکترونیکی، به ویژه از طریق امکاناتی که به صورت عمومی در دسترس است و فراگیر شده است، نظیر تلفن‌های همراه هوشمند.

2ـ توسعه و گسترش وب‌سایت‌های عمومی، تجاری، آموزشی، فرهنگی، اجتماعی و اطلاع‌رسانی.

3ـ گسترش خدمات چندرسانه‌ای.

4ـ رشد و گسترش زیرساخت‌های پرظرفیت برای ذخیره‌سازی داده‌ها و اطلاعات چندرسانه‌ای وب‌سایت‌های گوناگون وهمچنین داده‌ها و اطلاعات مربوط به رایانش ابری.

5ـ رشد وگسترش زیرساخت‌ها لازم برای انتقال داده‌ها و اطلاعات پرحجم چندرسانه‌ای ومدیریت مناسبت بر جابجایی ترافیک بالای داده‌ها و اطلاعات.

6ـ توسعه مدیریت عملیات شبکه، شامل سامانه‌های مدیریت منابع شبکه از جمله آدرس‌های IPv4 و IPv6 و نام دامنه‌ها و DNSها.

7ـ گسترش زیرساخت‌های پرتوان، مناسب، امن، مصون از خطرات حمله‌های اینترنتی و سایبری، به صورت کارا و قابل اتکاء، برای تبادل داده‌ها و اطلاعات دستگاه‌های اجرایی و همچنین ارگان‌ها و نهادهای حاکمیتی.

8ـ توسعه سامانه‌های اطلاعاتی جامع به منظور تجمیع داده‌ها و اطلاعات برای خدمات‌رسانی به دستگاه‌ها، ارگان‌ها، نهاد‌ها، سازمان‌ها، شرکت‌ها، موسسات، اشخاص و عموم مردم.

9ـ گسترش امضاء الکترونیکی و گواهی دیجیتال در خدمات بین دستگاه‌ها، ارگان‌ها، نهاد‌ها، سازمان‌ها، شرکت‌ها و موسسات.

10ـ گسترش و توسعه موتورهای جستجوی داخلی و سامانه‌های پست الکترونیکی بومی.

 

مهم‌ترین ویژگی‌های شبکه ملی اطلاعات، به صورت خلاصه، چه مواردی است؟

1ـ استقلال از اینترنت با قابلیت دسترسی مدیریت‌شده به آن.

2ـ قابلیت مدیریت میزان پهنای باند دسترسی کاربران به اینترنت.

3ـ امکان دریافت خدمات متنوع وگوناگون، از جمله خدمات دولت الکترونیکی، به صورت مطلوب و با سهولت زیاد.

4ـ امکان دسترسی عموم با سرعت بالا و هزینه مناسب.

5ـ قابلیت پایش مستمر و نظارت دقیق بر عملکرد شبکه در همه سطوح و کنترل آن.

6ـ ایمنی مناسب، پایداری مطلوب و قابلیت اتکاء بالا.

 

آیا پس از راه‌اندازی شبکه ملی اطلاعات به صورت کامل، دسترسی به اینترنت قطع یا محدود خواهد شد؟

پس از راه‌اندازی کامل شبکه، دسترسی و استفاده از اینترنت، کماکان، برقرار خواهد بود وکاربران می‌توانند به اینترنت دسترسی داشته باشند.

در این رابطه، وزیر محترم اسبق ارتباطات و فناوری اطلاعات، جناب آقای دکتر رضا تقی‌پور نیز بیان نمودند که شبکه ملی اطلاعات، جای اینترنت را نمی‌گیرد و اینترنت در کنار شبکه ملی، باقی خواهد ماند.

شبکه ملی اطلاعات کشور در واقع زیرساخت و بستر اصلی تعاملات دولت الکترونیکی است. این شبکه امکاناتی از قبیل دورکاری، آموزش از راه دور، بحث‌های مربوط به سلامت الکترونیکی، گسترش و توسعه تجارت الکترونیکی و تلویزیون اینترنتی را پوشش خواهد داد و بر اساس پهنای باند مطلوب، سرعت اتصال مناسبی خواهد داشت. طبیعی است که اینترنت نیز از طریق همین بستر در اختیار کاربران قرار خواهد گرفت و طبیعتا، امکان مدیریت و نظارت بر آن نیز، بیشتر خواهد شد.

 

ثبات، پایداری، کیفیت و تنوع ارائه خدمات و همچنین ایمنی شبکه، به چه ترتیبی خواهد بود؟

از آنجایی که این شبکه، زیرساخت ملی ارتباطی و اطلاعاتی کشور است، دارای ثبات و پایداری بالایی خواهد بود و بر اساس ساختار پیش‌بینی شده در آن، حتی در صورت قطع اینترنت (به علت بروز مشکل در گیت‌های بین‌المللی یا قطع ارتباطات ماهواره‌ای به دلیل بروز مشکلات فنی یا قطع شدن فیبر نوری و یا موارد مشابه) این شبکه می‌تواند به صورت مستقل و بدون مشکل، به فعالیت خود ادامه دهد. به عبارت دیگر، حتی در صورت قطع اینترنت به دلیل بروز مشکلات فنی نیز امکان دسترسی به سایت‌های داخلی و استفاده از اخبار، اطلاعات، خدمات و محتوای آنها، بدون بروز مشکل، فراهم خواهد بود.

امکان دسترسی به این شبکه در تمام کشور امکان‌پذیر بوده و از طریق آن، خدمات گسترده‌ای قابل عرضه خواهند بود.

همانطور که بیان شد، یکی از اهداف اصلی این پروژه، ایجاد امنیت بالا و مصونیت در مقابل حملات اینترنتی است. این هدف مهم، در کنار سرعت بالاتر پیش‌بینی شده در این شبکه برای تبادل داده‌ها و اطلاعات و همچنین هزینه انتقال ترافیک پایین‌تر، موجب استقبال از آن و رشد و گسترش سریع، متوازن و پایدار آن خواهد بود.

امکان استفاده از موتورهای جستجوی ایرانی، شبکه‌های اجتماعی داخلی، امکانات پست صوتی داخلی و خدمات پست الکترونیکی بومی نیز ازجمله موارد قابل عرضه است. طراحی و پیاده سازی خدمات ارتباطی و مخابراتی نظیر آنچه که توسط Viber، WhatsApp، Line، Skype و موارد مشابه،  عرضه می‌شوند، به صورت داخلی، متصور و امکان‌پذیر است.

موارد اشاره شده، طبیعتا باعث ایجاد انگیزه در سرمایه‌گذاران گوناگون برای سرمایه‌گذاری در حوزه فناوری اطلاعات و شبکه ملی اطلاعات خواهد شد.

 

 

آیا در شبکه ملی اطلاعات نیز فیلترینگ وجود خواهد داشت؟

در شبکه ملی اطلاعات، امکان شناسایی صاحبان سایت‌های مختلف داخلی و میزبان آنها فراهم است، بنابراین، به صورت منطقی، سایت‌های داخلی با قبول مسئولیت بالا و تعهد فراوان، نسبت به انتشار اخبار، اطلاعات، خدمات گوناگون و محتوای مدنظر خود، اقدام خواهند نمود. در صورت بروز تخلف نیز، امکان برخورد قانونی توسط مراجع ذی‌صلاح وجود خواهد داشت.

در زمینه دسترسی به محتوای اینترنت نیز، پایش و فیلترینگ، همانند گذشته، ادامه خواهد یافت.

 

سازمان‌ها و نهادهای دست‌اندر‌کار ایجاد شبکه ملی اطلاعات، کدامند؟

از آنجایی که این شبکه به صورت ملی و فرابخشی عمل خواهد نمود و پوشش سراسری با امکان دسترسی عمومی خواهد داشت و خدمات جامع و متنوعی را ارائه خواهد کرد، وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها، ارگان‌ها و نهادهای متعددی، دست‌اندر‌کار ایجاد آن هستند که از مهمترین آنها می‌توان به موارد ذیل اشاره نمود.

1ـ وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

2ـ وزارت علوم، تحقیقات و فناوری

3ـ وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

4ـ وزارت امور اقتصادی و دارایی

5ـ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی

6ـ وزارت آموزش و پرورش

7ـ وزارت کشور

8ـ مجلس شورای اسلامی

9ـ سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی

10ـ سازمان فناوری اطلاعات ایران

11ـ سازمان صدا و سیما

12ـ شرکت ارتباطات زیرساخت

13ـ شهرداری‌ها

14ـ اپراتورها تلفن‌های همراه

15ـ اپراتورهای PAP

16ـ اپراتورهای SAP

17ـ اپراتورهای ISDP

18ـ اپراتورهای GMPCS

19ـ اپراتورهای IDC

20ـ اپراتورهای WiMAX

21ـ مراکز ISP

 

لایه‌های شبکه ملی اطلاعات کشور به چه ترتیبی است؟

به صورت کلی می‌توان بیان نمود که شبکه ملی اطلاعات کشور دارای چهار لایه افقی و دو لایه عمودی است.

لایه‌های افقی به شرح ذیل هستند:

1ـ لایه اول، لایه‌ای فیزیکی است که شامل فیبر نوری، ارتباطات ماهواره‌ای و موارد مشابه است که برای تشکیل شبکه سراسری انتقال، مورد استفاده قرار می‌گیرد.

2ـ لایه دوم، خود شامل سه بخش است.

الف‌ـ این بخش شامل اپراتورها و همچنین مراکز تبادل داده و اطلاعات ملی که ظرفیت بالایی برای آنها پیش‌بینی شده است و همچنین گیت‌های اینترنت و سامانه‌های فیلترینگ است.

ب‌ـ این بخش شامل اپراتورهای داده و اطلاعات منطقه‌ای است.

ج‌ـ این بخش، شبکه‌های شهری و دسترسی‌های اختصاصی را شامل می‌شود.

3ـ لایه سوم، شامل خدمات پایه، خدمات دسترسی به اینترنت، خدمات ارزش افزوده، خدمات مربوط به زیرساخت‌های گوناگون و VPN است.

4ـ لایه چهارم شامل تولید و ارائه محتوای متنوع و قابل ارائه در سطح شبکه ملی اطلاعات است.

 

لایه‌های عمودی به شرح ذیل می‌باشند:

1ـ پایش، نظارت، کنترل و مدیریت شبکه.

2ـ امنیت و ایمنی شبکه.

در شکل دو می‌توانید شکل شماتیک لایه‌های شبکه اطلاعات ملی کشور را ملاحظه نمایید.

 

شکل شماتیک لایه‌های شبکه اطلاعات ملی کشور

 




موضوعات مرتبط: ویندوز 10 , ویندوز 8 , ویندوز xp ,
می توانید دیدگاه خود را بنویسید
Buy cialis online جمعه 16 آذر 1397 07:59 ق.ظ

Fantastic facts. Appreciate it.
cialis daily dose generic cialis 5 mg scheda tecnica cialis 5 mg schweiz tadalafil 10 mg only best offers cialis use acheter cialis kamagra tadalafil 20 mg cialis for daily use cialis daily reviews female cialis no prescription
buy tadalafil no prescription چهارشنبه 14 آذر 1397 04:44 ب.ظ

Many thanks! Terrific stuff.
cialis in sconto enter site very cheap cialis online prescriptions cialis side effects for cialis cialis for sale south africa cialis bula cialis para que sirve generico cialis mexico overnight cialis tadalafil low dose cialis blood pressure
Buy cialis online چهارشنبه 14 آذر 1397 04:12 ق.ظ

You actually mentioned it well.
precios cialis peru tadalafil 20 mg cialis cuantos mg hay low dose cialis blood pressure acheter du cialis a geneve cialis 5 mg para diabeticos cialis farmacias guadalajara 200 cialis coupon what is cialis no prescription cialis cheap
buy cialis delhi سه شنبه 13 آذر 1397 05:04 ب.ظ

You actually suggested this fantastically!
buying cialis overnight cialis coupons tadalafil cialis qualitat cialis 20 mg overnight cialis tadalafil cialis rezeptfrei cialis reviews preis cialis 20mg schweiz where cheapest cialis
buy cheap cialis in canada دوشنبه 12 آذر 1397 05:27 ق.ظ

Very good content, Thank you.
viagra vs cialis vs levitra side effects for cialis cialis kaufen bankberweisung buy cialis online trusted tabled cialis softabs cialis online nederland tadalafil 5mg where cheapest cialis cialis kaufen bankberweisung cialis tablets for sale
buy cials online یکشنبه 11 آذر 1397 05:08 ب.ظ

Fantastic forum posts, Cheers.
il cialis quanto costa cialis rezeptfrei cialis rckenschmerzen cialis prezzo di mercato cialis patentablauf in deutschland we choice free trial of cialis achat cialis en itali cialis rckenschmerzen order cialis from india venta de cialis canada
buy cialis with no prescription شنبه 10 آذر 1397 04:39 ق.ظ

Fantastic content. Thank you!
trusted tabled cialis softabs cialis arginine interactio cialis generic availability cialis per paypa cialis soft tabs for sale click now cialis from canada cialis tadalafil comprar cialis 10 espa241a tadalafil 20mg price cialis per pill
where to buy cialis online پنجشنبه 8 آذر 1397 06:18 ب.ظ

Regards, I enjoy this.
callus cialis name brand cheap prix de cialis usa cialis online cialis price in bangalore only now cialis 20 mg american pharmacy cialis cialis 05 side effects for cialis generic cialis pro
Cialis online چهارشنبه 7 آذر 1397 05:27 ب.ظ

You actually mentioned that well.
prezzo di cialis in bulgaria how to purchase cialis on line buy cialis cialis sans ordonnance click now cialis from canada when will generic cialis be available purchase once a day cialis how do cialis pills work tadalafil 20mg buying cialis on internet
cheap 20mg levitra جمعه 20 مهر 1397 01:32 ب.ظ

Regards! Ample forum posts!

levitra generic generic levitra levitra 20 mg bayer prezzo buy 10 mg levitra levitra 20 mg cheap 20mg levitra buy levitra generic buy generic levitra buy 10 mg levitra levitra online
Buy generic cialis یکشنبه 8 مهر 1397 09:59 ب.ظ

With thanks. I value this.
cialis generique 5 mg safe dosage for cialis cialis official site buy cialis only best offers 100mg cialis cialis generisches kanada estudios de cialis genricos buy original cialis warnings for cialis discount cialis
how safe are canadian online pharmacies یکشنبه 1 مهر 1397 02:46 ق.ظ

You made your point pretty nicely..
canada medication cost buy viagra now canadian drug store candida viagra canadian prescriptions online serc 24 mg top rated canadian pharmacies online drugstore online reviews canadian pharmacies-24h pharmacy canada plus canada online pharmacies
viagra dapoxetine sale پنجشنبه 29 شهریور 1397 05:49 ب.ظ
average cost viagra 50mg
buy viagra and cialis
viagra new zealand price
eddrugsgeneric.com سه شنبه 27 شهریور 1397 11:50 ب.ظ

Whoa loads of wonderful info!
cialis tadalafil online cialis para que sirve cialis australia org cialis 100mg suppliers cialis generico milano 200 cialis coupon generic cialis 20mg uk only best offers cialis use cost of cialis cvs click here to buy cialis
http://eddrugsgeneric.com/ پنجشنبه 15 شهریور 1397 03:40 ب.ظ

Very good knowledge. With thanks.
chinese cialis 50 mg brand cialis generic cialis dose 30mg cialis canada cialis super acti cialis farmacias guadalajara cialis para que sirve cialis 5 effetti collaterali buy original cialis cialis 200 dollar savings card
canadianpharmacyonli.com چهارشنبه 14 شهریور 1397 06:39 ق.ظ

Thanks. Great stuff.
pharmacy canada 24 top rated canadian pharmacies online canadian pharmaceuticals for usa sales north west pharmacies canada how safe are canadian online pharmacies online pharmacies online drug store trust pharmacy of canada canadian medications pharmacy canadian online pharmacies legitimate
http://cialisvv.com/ دوشنبه 12 شهریور 1397 08:40 ق.ظ

Amazing tips. Regards!
safe site to buy cialis online cialis online holland cialis 5mg prix can i take cialis and ecstasy tadalafil 20mg cialis name brand cheap only here cialis pills india cialis 100mg cost we use it cialis online store canadian cialis
http://cialisvipsale.com/ یکشنبه 11 شهریور 1397 05:28 ب.ظ

Incredible a lot of fantastic knowledge.
cialis per paypa cialis qualitat cialis australian price where to buy cialis in ontario prix de cialis buy cialis online overnight cialis tadalafil only now cialis 20 mg cialis generic prix cialis once a da
buy viagra online پنجشنبه 25 مرداد 1397 12:53 ب.ظ
buy viagra uk tesco
viagra without a doctor prescription
can get viagra uk
cheap viagra online india سه شنبه 23 مرداد 1397 07:16 ق.ظ
es legal comprar viagra online
can you buy viagra over counter uk
buy cialis by paypal
purchase viagra online uk سه شنبه 23 مرداد 1397 06:17 ق.ظ

Seriously a lot of useful info!
buy cheap viagra online without prescription lowest price viagra viagra buy real viagra online usa how to buy viagra buy without prescription online where can i buy viagra from viagr viagra buy usa is it legal to buy viagra online from canada
cialis dosage for bph دوشنبه 22 مرداد 1397 09:58 ب.ظ

Kudos. Lots of advice!

cialis bula cialis tablets for sale acheter cialis kamagra how to buy cialis online usa brand cialis nl cost of cialis per pill cialis tablets australia cialis 05 calis female cialis no prescription
cheap viagra or cialis online پنجشنبه 18 مرداد 1397 09:44 ق.ظ
viagra soft tabs 100mg
cheap viagra uk
cialis ou de 20mg ou de 10mg
where do they sale viagra پنجشنبه 18 مرداد 1397 03:26 ق.ظ
comprar viagra en argentina online
cheap viagra pills uk
buy viagra greece
order viagra safely online جمعه 5 مرداد 1397 01:41 ب.ظ
how to order cialis
cheapest genuine cialis
buy viagra at cvs
cialis for sale in philippines
viagra sale melbourne
order viagra mastercard چهارشنبه 3 مرداد 1397 05:37 ب.ظ
cialis cheap usa
order real viagra line
viagra buy with paypal
buy viagra online new zealand
buy generic cialis in usa
order viagra online usa دوشنبه 1 مرداد 1397 09:05 ب.ظ
where is the best place to buy cialis online
viagra online discount
cialis cheap usa
cheap cialis nz
experience research cheap viagra
online casino جمعه 29 تیر 1397 11:36 ب.ظ
online roulette with live wheel
casino online
usa non restricted online casino
viagra without a prior doctor prescription جمعه 29 تیر 1397 05:36 ب.ظ
viagra without prescription
viagra without doctor prescription
generic viagra without a doctor prescription
viagra without a doctor prescription
viagra without a prior doctor prescription
viagra without prescription چهارشنبه 6 تیر 1397 08:29 ب.ظ
aarp approved canadian online pharmacies
viagra without a doctors prescription
Best Online International Pharmacies
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30
آخرین مطالب
   
ابزار اینستا گرام
ابزار تلگرام

progress: