تبلیغات
IR680630201903310391767001 آینده به شما نزدیک است - شبکه ملی اطلاعات
ترفندستان ● مرجع اخبار و اطلاعات کامپیوتری ، اینترنت ، موبایل و آنچه شما بخواهید
تاریخ : جمعه 24 آذر 1396
نویسنده : محسن جمشیدی زرمهری

شبکه ملی اطلاعات چیست و علت ایجاد آن چه می‌باشد؟

شبکه ملی اطلاعات که برخی منابع از آن با عنوان "اینترنت ملی" یاد می‌کنند و در ویکیپدیای فارسی از آن با عنوان "اینترانت ملی ایران" نام برده شده است، شبکه‌ای مبتنی بر پروتکل اینترنت (IP: Internet Protocol) است که شامل سوئیچ‌ها (Switch) و روترهایی (Router) خواهد بود که توسط آن، درخواست‌های دسترسی داخلی از مراکز داده داخلی، از خارج از کشور قابل مسیریابی نخواهند بود و به عبارت دیگر، شبکه‌ای امن برای استفاده داخلی فراهم خواهد شد.

در این شبکه، ظرفیت‌های لازم برای نگهداری و تبادل امن داده‌ها و اطلاعات داخلی، پیش‌بینی شده است که به منظور گسترش عرضه خدمات الکترونیکی، از این ظرفیت‌ها استفاده خواهد شد.
در یک تعریف ساده‌تر، شبکه ملی اطلاعات از تجمیع شبکه‌های اختصاصی، محلی، منطقه‌ای و کشوری به وجود خواهد آمد و خود، شامل بخش‌های اختصاصی و عمومی خواهد بود.

 

ایجاد این شبکه از چه تاریخی مطرح شده است؟

به استناد اسناد منتشر شده وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، ایجاد چنین شبکه‌ای در اواخر سال 1384 به صورت جدی، مطرح شده است و در اسفند همان سال نیزدر هیات دولت، مورد بحث قرار گرفته است. در سال 1385 قرار شده است تا این پروژه در مرکز تحقیقات مخابرات ایران انجام شود. در طی سال‌های 1386 تا 1388 برنامه‌های عملیاتی راه‌اندازی و بهره‌برداری از این شبکه و همچنین نگهداری از آن، در هیات وزیران تصویب شده است.
کلیات ایجاد این شبکه ملی در ماده 46 برنامه پنجم توسعه نیز مطرح شده است.

 

 


شبکه ملی اطلاعات چیست و علت ایجاد آن چه می‌باشد؟

شبکه ملی اطلاعات که برخی منابع از آن با عنوان "اینترنت ملی" یاد می‌کنند و در ویکیپدیای فارسی از آن با عنوان "اینترانت ملی ایران" نام برده شده است، شبکه‌ای مبتنی بر پروتکل اینترنت (IP: Internet Protocol) است که شامل سوئیچ‌ها (Switch) و روترهایی (Router) خواهد بود که توسط آن، درخواست‌های دسترسی داخلی از مراکز داده داخلی، از خارج از کشور قابل مسیریابی نخواهند بود و به عبارت دیگر، شبکه‌ای امن برای استفاده داخلی فراهم خواهد شد.

در این شبکه، ظرفیت‌های لازم برای نگهداری و تبادل امن داده‌ها و اطلاعات داخلی، پیش‌بینی شده است که به منظور گسترش عرضه خدمات الکترونیکی، از این ظرفیت‌ها استفاده خواهد شد.
در یک تعریف ساده‌تر، شبکه ملی اطلاعات از تجمیع شبکه‌های اختصاصی، محلی، منطقه‌ای و کشوری به وجود خواهد آمد و خود، شامل بخش‌های اختصاصی و عمومی خواهد بود.

 

ایجاد این شبکه از چه تاریخی مطرح شده است؟

به استناد اسناد منتشر شده وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، ایجاد چنین شبکه‌ای در اواخر سال 1384 به صورت جدی، مطرح شده است و در اسفند همان سال نیزدر هیات دولت، مورد بحث قرار گرفته است. در سال 1385 قرار شده است تا این پروژه در مرکز تحقیقات مخابرات ایران انجام شود. در طی سال‌های 1386 تا 1388 برنامه‌های عملیاتی راه‌اندازی و بهره‌برداری از این شبکه و همچنین نگهداری از آن، در هیات وزیران تصویب شده است.
کلیات ایجاد این شبکه ملی در ماده 46 برنامه پنجم توسعه نیز مطرح شده است.

 

 

مشخصات این شبکه چیست؟

مهمترین مشخصات این شبکه را می‌توان در موارد ذیل، خلاصه نمود.

1ـ این شبکه دارای زیرساخت‌های ارتباطی برای تبادل داده‌ها و اطلاعات و خدمات با مدیریت مستقل داخلی است.

2ـ این شبکه با توجه به ساختار و مدیریت مستقل آن، بستری امن و پایدار برای ارتباطات میان دستگاه‌های حاکمیتی و دولتی و همچنین مراکز حساس کشور به وجود خواهد آورد و امکان تعامل مدیریت شده با اینترنت را نیز فراهم خواهد کرد.

3ـ ظرفیت بالای نگهداری داده‌ها و اطلاعات، پهنای باند زیاد و تعرفه رقابتی و مقرون به صرفه، از دیگر مشخصات این شبکه، مطرح می‌شود.

4ـ این شبکه قابلیت عرضه انواع محتوی و طیف گسترده‌ای از خدمات را برای عموم، به صورت سراسری در سطح کشور، فراهم خواهد نمود.

5ـ انواع خدمات تبادل امن داده‌ها و اطلاعات، اعم از رمزنگاری و همچنین خدمات تایید اصالت و اعتبار اسناد، در این شبکه، قابل عرضه خواهد بود.

 

برجسته‌ترین نقاط قوت شبکه ملی اطلاعات چیست؟

برای پاسخ به این سوال، باید موارد بسیای را مدنظر قرار داد. به صورت کلی، شاید بتوان بیان نمود که مهمترین نقاط قوت شبکه ملی اطلاعات، امنیت و ایمنی بالای آن، مقاومت و مصونیت در برابر حملات اینترنتی وهمچنین حفظ استقلال و برقراری اتصال پایدار شبکه، حتی در مواقع آسیب‌دیدگی کابل‌های انتقال داده بین‌المللی و یا آسیب‌دیدگی دستگاه‌ها، مراکز و سیستم‌های ماهواره‌ای تبادل داده‌ بین‌المللی، می‌باشد.

 

اهداف ایجاد این شبکه چیست؟

اهداف بسیار گوناگون و متنوعی برای ایجاد شبکه ملی اطلاعات مطرح شده است که سعی خواهم کرد به مهمترین آنها اشاره نمایم.

1ـ توسعه و گسترش خدمات الکترونیکی شامل خدمات عمومی، اعم از انواع خدمات دولت الکترونیکی.

2ـ کاهش وابستگی به اینترنت.

3ـ اعمال مدیریت موثرتر بر دسترسی به اینترنت.

4ـ افزایش ایمنی و امنیت فضای دیجیتال.

5ـ توسعه محتوای ایرانی فضای دیجیتال.

6ـ افزایش امکانات کسب و کار دیجیتال.

7ـ توسعه سهم فناوری ارتباطات و اطلاعات در اقتصاد کشور.

8ـ کاهش هزینه‌های ارتباط با اینترنت.

9ـ ایجاد بسترهای مناسب جهت نگهداری، انتقال و ارائه خدمات ملی در داخل کشور.

10ـ ایجاد فضای رشد، گسترش، بالندگی و پیشرفت فناوری اطلاعات و دانش شبکه‌های گسترده کامپیوتری در داخل کشور.

11ـ بهره‌برداری بهینه از توان و امکانات بخش خصوصی و ایجاد فرصت‌های شغلی جدید در زمینه‌های مرتبط.

12ـ امکان بومی‌سازی فناوری‌های مختلف، بویژه با استفاده از نرم‌افزارهای متن‌ـباز (Open Source).

13ـ افزایش ضریب نفوذ استفاده از امکانات فناوری اطلاعات و تکنولوژی کامپیوتر در کشور.

14ـ بهبود جایگاه کشور به لحاظ استفاده از فناوری‌های مدرن و شبکه‌های کامپیوتری.

15ـ افزایش سواد دیجیتال.

16ـ افزایش پهنای باند مشترکین.

17ـ افزایش تولید ناخالص ملی.

18ـ  بالا بردن سطح معلومات و تجارب دست اندرکاران فناوری اطلاعات کشور.

19ـ امکان سازگاری زیرساخت‌‌های فناوری اطلاعات کشور با فناوری‌های نسل جدید ارتباطات.

 

ساختار شبکه ملی اطلاعات به چه ترتیبی است؟

همانگونه که عرض کردم، این شبکه از تجمیع شبکه‌های اختصاصی، محلی، منطقه‌ای و کشوری به وجود خواهد آمد و خود، شامل بخش‌های اختصاصی و عمومی است.

بخش‌های اختصاصی شامل زیرساخت‌های امن ارتباطی و اطلاعاتی برای تعامل بین دستگاه‌های اجرایی و همچنین نهادها و ارگان‌های حکومتی، جهت تبادل و به اشتراک گذاشتن داده‌ها و اطلاعات و علاوه بر آن، تبادل خدمات الکترونیکی است.

بخش‌های عمومی شامل زیرساخت‌های ارتباطی و اطلاعاتی برای تولید و توزیع و ارائه خدمات الکترونیکی ومحتوای دیجیتال به کلیه اشخاص و عموم افراد جامعه، از جمله کاربران خانگی و تجاری است.

این شبکه شامل ساختارها و نظام‌های ارتباطی دولت‌ـ‌دولت (G2G) بین وزارتخانه‌ها، سازمان‌های دولتی، شرکت‌های دولتی، مراکز علمی و صنعتی دولتی و همچنین اداره‌ها و سایر مراکز دولتی از یک سو و سامانه‌های دولت الکترونیکی شامل سامانه سلامت، سامانه علمی و فرهنگی، سامانه مدارس، سامانه مالیات، سامانه بازرگانی، سامانه خدمات عمومی، سامانه بیمه و سامانه گمرک، از سوی دیگر است. شبکه دارای ساختارهای لازم برای ارتباط مصرف کننده‌ـ‌مصرف کننده (C2C) بین کاربران و سامانه‌های شبکه نیز هست.

علاوه بر موارد فوق، این شبکه دارای نظام‌های ارتباطی دولت‌ـ‌شهروند (G2C) بین کاربران و سامانه‌های متعدد دولت الکترونیکی، به شرحی که ذکر شد، می‌باشد. ساختارهای ارتباطی تجارت‌ـ‌مصرف کننده (B2C) نیز برای ارتباط بین کاربران از یک سمت و سازمان‌ها و شرکت‌های خصوصی، مراکز علمی خصوصی و واحدهای صنعتی خصوصی، از سمت دیگر، پیش‌بینی شده است. علاوه بر آن، نظام‌های خاص این مدل ارتباطی نیز، برای ارتباط بین کاربران از یک سو و بانک‌ها، بورس و همچنین موسسات مالی و اعتباری، از سوی دیگر، طراحی شده است.

نظام‌های ارتباطی دولت‌ـ‌تجارت (G2B) بین وزارتخانه‌ها و سازمان‌‌های دولتی، شرکت‌های دولتی، مراکز علمی و صنعتی دولتی، اداره‌ها و سایر مراکز دولتی از یک سو و بانک‌ها، بورس و موسسات مالی و اعتباری، از سوی دیگر، پیش‌بینی شده است. علاوه بر آن، ساختارهای خاص این مدل ارتباطی نیز برای ارتباط بین سامانه‌های دولت الکترونیکی از یک سمت و سازمان‌ها و شرکت‌های خصوصی، مراکز علمی خصوصی و همچنین واحدهای صنعتی خصوصی، از سمت دیگر، طراحی شده است.

در زمینه جنبه‌های مختلف، قابلیت‌ها، ظرفیت‌ها و مزایای تجارت الکترونیکی، بانکداری الکترونیکی، پست الکترونیکی، آموزش الکترونیکی و دولت الکترونیکی و همچنین نقش آنها در بهبود اثربخشی و همچنین کارایی سازمان‌ها، نهادها، شرکت‌ها، موسسات و ارگان‌های یک کشور، به صورت مفصل و مبسوط، در سلسله مقالات "عصرالکترونیکی" که در طی پانزده شماره از شماره 43 ماهنامه تا شماره 57 به چاپ رسید، صحبت نموده‌ام.  در زمینه "مدیریت فناوری اطلاعات" نیز در سلسله مقالاتی با همین عنوان، طی پنج شماره از شماره 59 تا 63 ماهنامه، به صورت تفصیلی، بحثی داشته‌ام.

 

شکل شماتیک مدل مفهومی پیشنهادی شبکه ملی اطلاعات کشور

 

در شکل یک، می‌توانید به صورت شماتیک، مدل مفهومی پیشنهادی شبکه ملی اطلاعات کشور را مشاهده نمایید. همانگونه که ملاحظه می‌فرمایید، امکان برقراری ارتباط بین اجزای شبکه ملی اطلاعات کشور و اینترنت نیز به خوبی در طراحی شبکه، پیش‌بینی شده است. هر کاربر، بر اساس نیاز خود، می‌تواند درخواست دسترسی یا عدم دسترسی به اینترنت را نیز علاوه بر امکان استفاده از شبکه ملی اطلاعات، ارائه نماید. طبیعی است کاربرانی که صرفا درخواست استفاده از شبکه ملی اطلاعات را داشته باشند و نیازی به اتصال به اینترنت نداشته باشند، می‌توانند خدمات را با نرخ پایین‌تر و هزینه کمتر دریافت نمایند.

 

تکمیل شبکه ملی اطلاعات چه نتایجی را در بر خواهد داشت؟

با تکمیل شبکه ملی اطلاعات و راه‌اندازی کامل آن، می‌توان نتایج ذیل را انتظار داشت.

1ـ توسعه خدمات الکترونیکی، به ویژه از طریق امکاناتی که به صورت عمومی در دسترس است و فراگیر شده است، نظیر تلفن‌های همراه هوشمند.

2ـ توسعه و گسترش وب‌سایت‌های عمومی، تجاری، آموزشی، فرهنگی، اجتماعی و اطلاع‌رسانی.

3ـ گسترش خدمات چندرسانه‌ای.

4ـ رشد و گسترش زیرساخت‌های پرظرفیت برای ذخیره‌سازی داده‌ها و اطلاعات چندرسانه‌ای وب‌سایت‌های گوناگون وهمچنین داده‌ها و اطلاعات مربوط به رایانش ابری.

5ـ رشد وگسترش زیرساخت‌ها لازم برای انتقال داده‌ها و اطلاعات پرحجم چندرسانه‌ای ومدیریت مناسبت بر جابجایی ترافیک بالای داده‌ها و اطلاعات.

6ـ توسعه مدیریت عملیات شبکه، شامل سامانه‌های مدیریت منابع شبکه از جمله آدرس‌های IPv4 و IPv6 و نام دامنه‌ها و DNSها.

7ـ گسترش زیرساخت‌های پرتوان، مناسب، امن، مصون از خطرات حمله‌های اینترنتی و سایبری، به صورت کارا و قابل اتکاء، برای تبادل داده‌ها و اطلاعات دستگاه‌های اجرایی و همچنین ارگان‌ها و نهادهای حاکمیتی.

8ـ توسعه سامانه‌های اطلاعاتی جامع به منظور تجمیع داده‌ها و اطلاعات برای خدمات‌رسانی به دستگاه‌ها، ارگان‌ها، نهاد‌ها، سازمان‌ها، شرکت‌ها، موسسات، اشخاص و عموم مردم.

9ـ گسترش امضاء الکترونیکی و گواهی دیجیتال در خدمات بین دستگاه‌ها، ارگان‌ها، نهاد‌ها، سازمان‌ها، شرکت‌ها و موسسات.

10ـ گسترش و توسعه موتورهای جستجوی داخلی و سامانه‌های پست الکترونیکی بومی.

 

مهم‌ترین ویژگی‌های شبکه ملی اطلاعات، به صورت خلاصه، چه مواردی است؟

1ـ استقلال از اینترنت با قابلیت دسترسی مدیریت‌شده به آن.

2ـ قابلیت مدیریت میزان پهنای باند دسترسی کاربران به اینترنت.

3ـ امکان دریافت خدمات متنوع وگوناگون، از جمله خدمات دولت الکترونیکی، به صورت مطلوب و با سهولت زیاد.

4ـ امکان دسترسی عموم با سرعت بالا و هزینه مناسب.

5ـ قابلیت پایش مستمر و نظارت دقیق بر عملکرد شبکه در همه سطوح و کنترل آن.

6ـ ایمنی مناسب، پایداری مطلوب و قابلیت اتکاء بالا.

 

آیا پس از راه‌اندازی شبکه ملی اطلاعات به صورت کامل، دسترسی به اینترنت قطع یا محدود خواهد شد؟

پس از راه‌اندازی کامل شبکه، دسترسی و استفاده از اینترنت، کماکان، برقرار خواهد بود وکاربران می‌توانند به اینترنت دسترسی داشته باشند.

در این رابطه، وزیر محترم اسبق ارتباطات و فناوری اطلاعات، جناب آقای دکتر رضا تقی‌پور نیز بیان نمودند که شبکه ملی اطلاعات، جای اینترنت را نمی‌گیرد و اینترنت در کنار شبکه ملی، باقی خواهد ماند.

شبکه ملی اطلاعات کشور در واقع زیرساخت و بستر اصلی تعاملات دولت الکترونیکی است. این شبکه امکاناتی از قبیل دورکاری، آموزش از راه دور، بحث‌های مربوط به سلامت الکترونیکی، گسترش و توسعه تجارت الکترونیکی و تلویزیون اینترنتی را پوشش خواهد داد و بر اساس پهنای باند مطلوب، سرعت اتصال مناسبی خواهد داشت. طبیعی است که اینترنت نیز از طریق همین بستر در اختیار کاربران قرار خواهد گرفت و طبیعتا، امکان مدیریت و نظارت بر آن نیز، بیشتر خواهد شد.

 

ثبات، پایداری، کیفیت و تنوع ارائه خدمات و همچنین ایمنی شبکه، به چه ترتیبی خواهد بود؟

از آنجایی که این شبکه، زیرساخت ملی ارتباطی و اطلاعاتی کشور است، دارای ثبات و پایداری بالایی خواهد بود و بر اساس ساختار پیش‌بینی شده در آن، حتی در صورت قطع اینترنت (به علت بروز مشکل در گیت‌های بین‌المللی یا قطع ارتباطات ماهواره‌ای به دلیل بروز مشکلات فنی یا قطع شدن فیبر نوری و یا موارد مشابه) این شبکه می‌تواند به صورت مستقل و بدون مشکل، به فعالیت خود ادامه دهد. به عبارت دیگر، حتی در صورت قطع اینترنت به دلیل بروز مشکلات فنی نیز امکان دسترسی به سایت‌های داخلی و استفاده از اخبار، اطلاعات، خدمات و محتوای آنها، بدون بروز مشکل، فراهم خواهد بود.

امکان دسترسی به این شبکه در تمام کشور امکان‌پذیر بوده و از طریق آن، خدمات گسترده‌ای قابل عرضه خواهند بود.

همانطور که بیان شد، یکی از اهداف اصلی این پروژه، ایجاد امنیت بالا و مصونیت در مقابل حملات اینترنتی است. این هدف مهم، در کنار سرعت بالاتر پیش‌بینی شده در این شبکه برای تبادل داده‌ها و اطلاعات و همچنین هزینه انتقال ترافیک پایین‌تر، موجب استقبال از آن و رشد و گسترش سریع، متوازن و پایدار آن خواهد بود.

امکان استفاده از موتورهای جستجوی ایرانی، شبکه‌های اجتماعی داخلی، امکانات پست صوتی داخلی و خدمات پست الکترونیکی بومی نیز ازجمله موارد قابل عرضه است. طراحی و پیاده سازی خدمات ارتباطی و مخابراتی نظیر آنچه که توسط Viber، WhatsApp، Line، Skype و موارد مشابه،  عرضه می‌شوند، به صورت داخلی، متصور و امکان‌پذیر است.

موارد اشاره شده، طبیعتا باعث ایجاد انگیزه در سرمایه‌گذاران گوناگون برای سرمایه‌گذاری در حوزه فناوری اطلاعات و شبکه ملی اطلاعات خواهد شد.

 

 

آیا در شبکه ملی اطلاعات نیز فیلترینگ وجود خواهد داشت؟

در شبکه ملی اطلاعات، امکان شناسایی صاحبان سایت‌های مختلف داخلی و میزبان آنها فراهم است، بنابراین، به صورت منطقی، سایت‌های داخلی با قبول مسئولیت بالا و تعهد فراوان، نسبت به انتشار اخبار، اطلاعات، خدمات گوناگون و محتوای مدنظر خود، اقدام خواهند نمود. در صورت بروز تخلف نیز، امکان برخورد قانونی توسط مراجع ذی‌صلاح وجود خواهد داشت.

در زمینه دسترسی به محتوای اینترنت نیز، پایش و فیلترینگ، همانند گذشته، ادامه خواهد یافت.

 

سازمان‌ها و نهادهای دست‌اندر‌کار ایجاد شبکه ملی اطلاعات، کدامند؟

از آنجایی که این شبکه به صورت ملی و فرابخشی عمل خواهد نمود و پوشش سراسری با امکان دسترسی عمومی خواهد داشت و خدمات جامع و متنوعی را ارائه خواهد کرد، وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها، ارگان‌ها و نهادهای متعددی، دست‌اندر‌کار ایجاد آن هستند که از مهمترین آنها می‌توان به موارد ذیل اشاره نمود.

1ـ وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

2ـ وزارت علوم، تحقیقات و فناوری

3ـ وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

4ـ وزارت امور اقتصادی و دارایی

5ـ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی

6ـ وزارت آموزش و پرورش

7ـ وزارت کشور

8ـ مجلس شورای اسلامی

9ـ سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی

10ـ سازمان فناوری اطلاعات ایران

11ـ سازمان صدا و سیما

12ـ شرکت ارتباطات زیرساخت

13ـ شهرداری‌ها

14ـ اپراتورها تلفن‌های همراه

15ـ اپراتورهای PAP

16ـ اپراتورهای SAP

17ـ اپراتورهای ISDP

18ـ اپراتورهای GMPCS

19ـ اپراتورهای IDC

20ـ اپراتورهای WiMAX

21ـ مراکز ISP

 

لایه‌های شبکه ملی اطلاعات کشور به چه ترتیبی است؟

به صورت کلی می‌توان بیان نمود که شبکه ملی اطلاعات کشور دارای چهار لایه افقی و دو لایه عمودی است.

لایه‌های افقی به شرح ذیل هستند:

1ـ لایه اول، لایه‌ای فیزیکی است که شامل فیبر نوری، ارتباطات ماهواره‌ای و موارد مشابه است که برای تشکیل شبکه سراسری انتقال، مورد استفاده قرار می‌گیرد.

2ـ لایه دوم، خود شامل سه بخش است.

الف‌ـ این بخش شامل اپراتورها و همچنین مراکز تبادل داده و اطلاعات ملی که ظرفیت بالایی برای آنها پیش‌بینی شده است و همچنین گیت‌های اینترنت و سامانه‌های فیلترینگ است.

ب‌ـ این بخش شامل اپراتورهای داده و اطلاعات منطقه‌ای است.

ج‌ـ این بخش، شبکه‌های شهری و دسترسی‌های اختصاصی را شامل می‌شود.

3ـ لایه سوم، شامل خدمات پایه، خدمات دسترسی به اینترنت، خدمات ارزش افزوده، خدمات مربوط به زیرساخت‌های گوناگون و VPN است.

4ـ لایه چهارم شامل تولید و ارائه محتوای متنوع و قابل ارائه در سطح شبکه ملی اطلاعات است.

 

لایه‌های عمودی به شرح ذیل می‌باشند:

1ـ پایش، نظارت، کنترل و مدیریت شبکه.

2ـ امنیت و ایمنی شبکه.

در شکل دو می‌توانید شکل شماتیک لایه‌های شبکه اطلاعات ملی کشور را ملاحظه نمایید.

 

شکل شماتیک لایه‌های شبکه اطلاعات ملی کشور

 




موضوعات مرتبط: ویندوز 10 , ویندوز 8 , ویندوز xp ,
می توانید دیدگاه خود را بنویسید
buy cialis یکشنبه 27 مرداد 1398 07:20 ب.ظ
[url=http://genericalis.com/]http://genericalis.com/[/url]
cheap generic viagra یکشنبه 27 مرداد 1398 02:23 ب.ظ
[url=http://viagragenupi.com/]viagragenupi.com[/url]
tadalafil without a doctor's prescription یکشنبه 27 مرداد 1398 09:53 ق.ظ
el tadalafil es para mujeres http://cialisps.com/ generic cialis online.
how long do you take tadalafil for.
http://cialisps.com/ یکشنبه 27 مرداد 1398 04:45 ق.ظ
que es mas recomendable cialis o viagra [url=http://genericalis.com/]http://genericalis.com/[/url] how long does 20 mg cialis
take to work.
plenty of fish dating site چهارشنبه 23 مرداد 1398 07:24 ق.ظ
That is a great tip especially to those fresh to the blogosphere.
Short but very accurate info… Thanks for sharing this
one. A must read article!
cianielztgdix یکشنبه 6 مرداد 1398 08:05 ق.ظ
ixrhtivtlesu tadalafil canadian [url=http://mobility-corp.com/index.php?option=com_k2&view=itemlist&task=user&id=3238579]canadian cheap viagra[/url] viagra results <a href="http://www.ats-ottagono.it/index.php?option=com_k2&view=itemlist&task=user&id=1998619">cialis online in canada</a>
natalielise سه شنبه 1 مرداد 1398 07:15 ق.ظ
I don't even know how I stopped up here, however I assumed this post was once good.
I don't recognise who you're but certainly you're going to a
famous blogger if you happen to are not already.
Cheers! plenty of fish natalielise
how to get help in windows 10 پنجشنبه 27 تیر 1398 06:42 ق.ظ
Fantastic post but I was wanting to know if you could
write a litte more on this subject? I'd be very thankful
if you could elaborate a little bit further.

Bless you!
granielqpwtxv چهارشنبه 12 تیر 1398 09:35 ق.ظ
gprnzhanwdwd cheapest canadian pharmacy. for cialis [url=http://northwestpharmacyph.com/]cialis prescription in canada[/url] where to buy viagra online <a href="http://northwestpharmacyph.com/">online cialis without prescription in canada</a>
canadian pharmacy - cialis
ecanielaczudz سه شنبه 11 تیر 1398 11:30 ب.ظ
jdafpxtogjvz daily cialis cost [url=http://northwestpharmacyph.com/]cheap celias[/url] alternative to viagra <a href="http://northwestpharmacyph.com/">canadian cialis is it real</a>
viagra pill splitter
xianieltmjnza شنبه 8 تیر 1398 04:04 ب.ظ
golujzzycwqo viagra alternatives [url=http://northwestpharmacyph.com/]discount viagra[/url] prescription cialis <a href="http://northwestpharmacyph.com/">viagra for men canada pharmacy</a>
buy viagra soft tabs
kjanielsranzh سه شنبه 4 تیر 1398 04:39 ب.ظ
lhhdysqbvoiv buy real viagra online [url=http://canadaviagravscialis.com/]cheapest viagra from canada[/url] viagra pro <a href="http://canadaviagravscialis.com/">purchase viagra without a doctor prescription canada</a>
order generic viagra cialis یکشنبه 2 تیر 1398 08:39 ب.ظ

Regards. Quite a lot of knowledge.

achat cialis en suisse click here cialis daily uk precios cialis peru preis cialis 20mg schweiz cialis generika cialis vs viagra how does cialis work cialis arginine interactio cialis y deporte cialis 5mg
Cialis online یکشنبه 2 تیر 1398 05:29 ق.ظ

You actually revealed that superbly!
cialis generico milano viagra or cialis cialis 10 doctissimo how to purchase cialis on line cialis 20 mg acheter cialis kamagra cialis 30 day trial coupon how to buy cialis online usa cialis dosage buy name brand cialis on line
http://serbapoo.strikingly.com/ جمعه 31 خرداد 1398 08:52 ب.ظ

Superb write ups, With thanks.
cialis coupon cialis 5 effetti collaterali buying brand cialis online where do you buy cialis cialis great britain cialis from canada cialis in sconto walgreens price for cialis cialis 20 mg best price cialis 5mg billiger
http://tlichonar.strikingly.com/ جمعه 31 خرداد 1398 05:11 ق.ظ

Superb postings, With thanks.
cialis for daily use enter site 20 mg cialis cost canadian cialis cialis purchasing usa cialis online cialis venta a domicilio cialis name brand cheap cialis ahumada cialis side effects cialis for daily use
http://icwaima.strikingly.com/ پنجشنبه 30 خرداد 1398 11:53 ق.ظ

Nicely put, Thanks!
cialis qualitat only now cialis for sale in us cialis y deporte purchasing cialis on the internet price cialis best weblink price cialis warnings for cialis cialis free trial cialis reviews cialis kaufen wo
http://inpose.strikingly.com/ چهارشنبه 29 خرداد 1398 06:01 ب.ظ

Nicely put, Thanks a lot.
we choice cialis pfizer india cialis coupons cialis alternative precios de cialis generico cialis italia gratis click here to buy cialis cialis alternative cost of cialis per pill viagra vs cialis cialis for bph
http://rolsworsent.strikingly.com/ چهارشنبه 29 خرداد 1398 01:48 ق.ظ

This is nicely put. .
buy cialis online cheapest buy cialis online cheapest prices for cialis 50mg cialis 10mg prix pharmaci bulk cialis cialis coupon acquistare cialis internet cialis 30 day trial coupon cialis bula buying cialis overnight
http://kennmate.strikingly.com/ سه شنبه 28 خرداد 1398 03:04 ق.ظ

Kudos! I appreciate this!
cialis online cialis in sconto dose size of cialis cialis prezzo al pubblico free generic cialis we choice cialis pfizer india cialis online napol cialis dosage amounts tadalafil 10 mg cialis in sconto
http://thirabal.strikingly.com/ دوشنبه 27 خرداد 1398 12:18 ب.ظ

With thanks! I appreciate this.
enter site 20 mg cialis cost cialis generique 5 mg how much does a cialis cost online prescriptions cialis cialis 10mg prix pharmaci when will generic cialis be available we use it 50 mg cialis dose we use it cialis online store viagra or cialis buy brand cialis cheap
Cialis prices یکشنبه 26 خرداد 1398 07:45 ق.ظ

Whoa loads of terrific information.
does cialis cause gout cialis tablets for sale tadalafil tablets does cialis cause gout cialis tadalafil canada discount drugs cialis wow cialis tadalafil 100mg prix de cialis only best offers 100mg cialis achat cialis en suisse
price of cialis شنبه 25 خرداد 1398 03:49 ق.ظ

Amazing quite a lot of valuable knowledge.
tarif cialis france cialis tadalafil online look here cialis cheap canada we choice cialis pfizer india 5 mg cialis pharmacie en ligne preis cialis 20mg schweiz generic low dose cialis does cialis cause gout we recommend cialis info side effects for cialis
mkb جمعه 24 خرداد 1398 05:14 ب.ظ
Thanks a lot for sharing this with all folks you actually recognize what you're speaking approximately!
Bookmarked. Please also consult with my website =). We may have a hyperlink exchange arrangement among us
Generic cialis جمعه 24 خرداد 1398 01:47 ب.ظ

Appreciate it, Numerous facts!

cialis rezeptfrei sterreich precios cialis peru cialis dosage tadalafil tablets cialis pills price each cialis ahumada cialis cost enter site 20 mg cialis cost best generic drugs cialis dosagem ideal cialis
quest bars cheap جمعه 24 خرداد 1398 01:09 ب.ظ
Awesome! Its in fact awesome piece of writing, I have
got much clear idea concerning from this piece of writing.
jvanielxgcaap پنجشنبه 23 خرداد 1398 03:49 ق.ظ
ftfifzapieqj side effects of viagra <a href=http://northwestpharmacyc.com/>viagra purchase</a> cheap viagra 100mg <a href="http://northwestpharmacyc.com/">order viagra canadian</a>
brand viagra online
tjanielvlzyhf چهارشنبه 22 خرداد 1398 10:33 ب.ظ
tvgjxemgvtpu when will viagra go generic <a href=http://northwestpharmacyc.com/>free trial of viagra</a> sildenafil viagra <a href="http://northwestpharmacyc.com/">cialis canada drud</a>
viagra online cheap
http://pugqueagold.strikingly.com/ چهارشنبه 22 خرداد 1398 07:46 ب.ظ

Whoa lots of valuable data!
generic for cialis cialis rezeptfrei sterreich cialis e hiv online prescriptions cialis cialis savings card fast cialis online cialis online cialis official site cialis without a doctor's prescription buy generic cialis
vfanieltvlmgt سه شنبه 21 خرداد 1398 06:40 ق.ظ
htphlgfgdiqf buying viagra in canada <a href=http://northwestpharmacyc.com/>viagra sample</a> female viagra cream <a href="http://northwestpharmacyc.com/">canadian on line viagra</a>
us pharmacy cialis
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30
آخرین مطالب
   
ابزار اینستا گرام
ابزار تلگرام

progress: